ทุกวันนี้ ห้างสรรพสินค้าไม่ได้เป็นแค่สถานที่สำหรับซื้อของอีกต่อไป แต่เป็นพื้นที่ที่ผู้คนมาใช้เวลา รับประทานอาหาร พบปะเพื่อน ทำกิจกรรม และสัมผัสประสบการณ์ใหม่ ๆ การออกแบบอาคารจึงต้องทำมากกว่าความสวยงาม เพราะทุกองค์ประกอบมีส่วนสร้างบรรยากาศ ความสะดวกสบาย และภาพจำของโครงการ

 

หนึ่งในวัสดุที่ช่วยกำหนดภาพลักษณ์ของห้างได้อย่างชัดเจนคือ “กระจกสถาปัตยกรรม” (Architectural Glass) ไม่ว่าจะเป็นฟาซาดด้านหน้า โถงทางเข้า เอเทรียม หน้าร้าน หรือผนังตกแต่งภายใน กระจกช่วยเปิดมุมมอง เชื่อมพื้นที่ และนำแสงธรรมชาติเข้ามาในอาคารได้

อย่างไรก็ตาม การเลือกกระจกสำหรับห้างสรรพสินค้าไม่ควรดูแค่สีหรือความใสเท่านั้น ยังต้องคำนึงถึงความปลอดภัย การควบคุมความร้อน แสงธรรมชาติ การประหยัดพลังงาน และลักษณะการใช้งานของแต่ละพื้นที่ด้วย บทความนี้จึงรวบรวมประเภทกระจกที่ควรรู้ พร้อมแนวทางเลือกใช้ให้เหมาะกับงานออกแบบและข้อกำหนดของโครงการ

1. ทำไมการเลือกกระจกสำหรับห้างสรรพสินค้าจึงสำคัญ?

ห้างสรรพสินค้ามีพื้นที่หลายรูปแบบอยู่ในอาคารเดียวกัน ตั้งแต่ฟาซาดและทางเข้าหลัก ไปจนถึงโถงสูง ร้านค้า ร้านอาหาร พื้นที่จัดแสดงสินค้า และทางเดินส่วนกลาง แต่ละจุดมีโจทย์ไม่เหมือนกัน กระจกที่เหมาะกับหน้าร้านอาจไม่ใช่ตัวเลือกเดียวกับกระจกเหนือศีรษะหรือผนังอาคารที่รับแดดตลอดวัน

การเลือกกระจกให้ตรงกับการใช้งานจึงช่วยให้โครงการได้ทั้งความสวยงามและประสิทธิภาพในระยะยาว โดยมีประเด็นสำคัญที่ควรพิจารณา ได้แก่

• สร้างภาพลักษณ์ของโครงการ: กระจกใส กระจกสี กระจกเคลือบผิว และกระจกพิมพ์ลวดลาย ช่วยกำหนดบุคลิกของอาคารได้ตั้งแต่เรียบหรู ทันสมัย ไปจนถึงโดดเด่นและมีเอกลักษณ์
• เปิดพื้นที่ให้โปร่งและเชื่อมต่อกัน: กระจกช่วยให้มองเห็นร้านค้า พื้นที่กิจกรรม และสภาพแวดล้อมโดยรอบ ทำให้พื้นที่ดูต่อเนื่องและน่าใช้งาน
• ช่วยจัดการแสงและความร้อน: การเลือกกระจกให้เหมาะกับทิศทางแดดและระบบฟาซาด ช่วยควบคุมความร้อนจากแสงอาทิตย์ พร้อมรับแสงธรรมชาติได้อย่างสมดุล
• รองรับความปลอดภัยและการใช้งานจริง: ต้องพิจารณาชนิดกระจก ความหนา ระบบยึดติด และรายละเอียดการติดตั้งให้เหมาะกับแรงกระแทก แรงลม และความเสี่ยงของตำแหน่งนั้น ๆ

 

2. กระจกประเภทไหนเหมาะกับห้างสรรพสินค้า?

ไม่มีกระจกชนิดเดียวที่เหมาะกับทุกพื้นที่ในห้าง การเลือกควรเริ่มจากคำถามว่า กระจกจะติดตั้งตรงไหน ต้องรองรับการใช้งานแบบใด และมีข้อกำหนดด้านความปลอดภัยหรือสมรรถนะอะไรบ้าง จากนั้นจึงค่อยพิจารณารูปลักษณ์และคุณสมบัติของวัสดุ

2.1 กระจกเทมเปอร์ (Tempered Glass) สำหรับพื้นที่ที่ต้องการความแข็งแรง

กระจกเทมเปอร์ผ่านกระบวนการให้ความร้อนและทำให้เย็นลงอย่างรวดเร็ว เพื่อเพิ่มความแข็งแรงเมื่อเทียบกับกระจกธรรมดาที่มีความหนาเท่ากัน เมื่อแตก กระจกจะแตกออกเป็นชิ้นเล็กจำนวนมาก แทนการแตกเป็นเศษแหลมขนาดใหญ่ จึงเป็นกระจกที่มักนำมาพิจารณาใช้กับประตูกระจก ฉากกั้นภายในร้านค้า ผนังกระจกบริเวณทางเดิน และงานตกแต่งที่ต้องการความโปร่งใสควบคู่กับความแข็งแรง ทั้งนี้ต้องตรวจสอบข้อกำหนดของตำแหน่งติดตั้งและมาตรฐานที่เกี่ยวข้องก่อนเลือกใช้

ข้อควรรู้: แม้กระจกเทมเปอร์จะแตกเป็นชิ้นเล็ก แต่เมื่อแตกแล้วแผ่นกระจกอาจหลุดออกจากระบบติดตั้งได้ หากบริเวณนั้นจำเป็นต้องยึดเศษกระจกไว้ ควรพิจารณากระจกลามิเนตหรือกระจกประกอบชนิดอื่นที่เหมาะสม

2.2 กระจกลามิเนต (Laminated Glass) เพื่อช่วยยึดเศษกระจก

กระจกลามิเนตประกอบด้วยกระจกตั้งแต่สองแผ่นขึ้นไป โดยมีฟิล์มหรือวัสดุคั่นกลาง เช่น PVB เมื่อกระจกแตก ชั้นคั่นกลางจะช่วยยึดเศษกระจกไว้ ลดโอกาสที่เศษจะหลุดร่วง ทั้งนี้พฤติกรรมหลังการแตกขึ้นอยู่กับชนิดกระจก วัสดุคั่นกลาง โครงสร้าง และสภาพการติดตั้ง จึงควรพิจารณาใช้กับผนังกระจกภายนอกตามข้อกำหนดของระบบฟาซาด ราวกันตก ราวบันได หลังคากระจก หรือบริเวณที่ต้องการควบคุมการหลุดร่วงของเศษกระจก

ในบางตำแหน่งอาจเลือกใช้กระจกเทมเปอร์ลามิเนต (Tempered Laminated Glass) ซึ่งรวมคุณสมบัติของกระจกเทมเปอร์และโครงสร้างลามิเนตเข้าด้วยกัน การกำหนดความหนา จำนวนชั้น และระบบยึดติดควรอ้างอิงการคำนวณและข้อกำหนดของโครงการ

2.3 กระจกฉนวนกันความร้อน (Insulated Glass Unit: IGU) สำหรับฟาซาด

กระจก IGU หรือกระจกฉนวนประกอบด้วยกระจกอย่างน้อยสองแผ่น มีช่องว่างคั่นกลางและปิดผนึกเป็นชุด การเลือกใช้ร่วมกับกระจกเคลือบผิวควบคุมพลังงานแสงอาทิตย์หรือกระจก Low-E สามารถช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการควบคุมความร้อนของเปลือกอาคารได้ ซึ่ง IGU มักได้รับการพิจารณาสำหรับฟาซาดที่รับแดดโดยตรง ผนังกระจกบริเวณโถงสูงและเอเทรียม รวมถึงพื้นที่ส่วนกลางที่ต้องการเปิดมุมมองออกสู่ภายนอก

ก่อนกำหนดสเปก ควรดูค่าหลักร่วมกัน ได้แก่ U-value ซึ่งสะท้อนการถ่ายเทความร้อน, SHGC ซึ่งบอกสัดส่วนความร้อนจากแสงอาทิตย์ที่ผ่านเข้าสู่อาคาร และ VLT ซึ่งแสดงปริมาณแสงที่ตามองเห็นผ่านกระจก อย่าตัดสินจากสีหรือความเข้มของกระจกเพียงอย่างเดียว เพราะกระจกสีเข้มไม่ได้หมายความว่าจะกันความร้อนได้ดีที่สุดเสมอไป

2.4 กระจกเคลือบสี (Coated Glass) สำหรับงานตกแต่งภายใน

หากต้องการให้พื้นที่ส่วนกลางหรือร้านค้ามีเอกลักษณ์ด้านสีและพื้นผิว กระจกเคลือบสีเป็นอีกทางเลือกที่น่าสนใจ สามารถใช้สร้างผนังตกแต่งบริเวณทางเข้า โถงต้อนรับ พื้นที่พักคอย ผนังร้านค้า และพื้นที่จัดแสดงสินค้า

สีของกระจกช่วยเชื่อมโยงงานออกแบบกับอัตลักษณ์ของโครงการหรือแบรนด์ได้อย่างเป็นระบบ ขณะเดียวกัน ผู้ออกแบบยังสามารถใช้สีและการสะท้อนแสงเพื่อสร้างมิติให้กับพื้นที่

ก่อนเลือกใช้ ควรตรวจสอบว่าผลิตภัณฑ์เหมาะกับตำแหน่งติดตั้งหรือไม่ รวมถึงความทนทานของผิวเคลือบ วิธีติดตั้ง การสัมผัสใช้งาน และแนวทางทำความสะอาด โดยเฉพาะบริเวณที่มีโอกาสเกิดรอยขีดข่วน

2.5 กระจกพิมพ์ลาย (Printed Glass) เพื่อสร้างเอกลักษณ์เฉพาะโครงการ

กระจกพิมพ์ลวดลายเปิดโอกาสให้นักออกแบบนำกราฟิก สี ลวดลาย หรือภาพที่สื่อถึงแนวคิดของโครงการมาใช้กับพื้นผิวกระจก เหมาะกับผนังตกแต่ง ฉากกั้น พื้นที่กิจกรรม ร้านค้า ร้านอาหาร และจุดจัดแสดงสินค้าที่ต้องการสร้างภาพจำ รายละเอียดที่ควรวางแผนตั้งแต่ต้น ได้แก่ ความสัมพันธ์ระหว่างลวดลายกับแสง ระยะมองเห็น ขนาดแผ่นกระจก และการต่อเนื่องของลายระหว่างแผ่น เพื่อให้ภาพรวมหลังติดตั้งตรงกับแบบและไม่สะดุดสายตา

3. เลือกกระจกให้เหมาะกับแต่ละพื้นที่ของห้างสรรพสินค้า

เมื่อทราบประเภทกระจกแล้ว ขั้นต่อไปคือจับคู่ให้เหมาะกับพื้นที่จริง เพราะตำแหน่งติดตั้งเป็นตัวกำหนดทั้งความปลอดภัยและประสิทธิภาพที่ต้องการ

ฟาซาดและทางเข้าหลัก

ทางเข้าคือจุดแรกที่ผู้มาเยือนมองเห็น กระจกใสหรือกระจกที่มีคุณสมบัติควบคุมความร้อนช่วยเปิดมุมมองเข้าสู่ภายใน ทำให้อาคารดูโปร่งและทันสมัย การเลือกใช้ควรพิจารณาทิศทางแดด VLT, SHGC, แรงลม และข้อกำหนดด้านความปลอดภัยของระบบฟาซาดไปพร้อมกัน

เอเทรียมและโถงสูง

โถงสูงหรือเอเทรียมมักเป็นพื้นที่ไฮไลต์ของห้าง กระจกช่วยเปิดรับแสงและสร้างมุมมองเชื่อมต่อระหว่างชั้นได้อย่างโดดเด่น แต่บริเวณนี้ต้องให้ความสำคัญเป็นพิเศษกับกระจกเหนือศีรษะ การป้องกันการร่วงหล่น แรงลม และการบำรุงรักษาในพื้นที่สูง ควรให้วิศวกรและผู้เชี่ยวชาญด้านระบบกระจกตรวจสอบรายละเอียดก่อนก่อสร้าง

ร้านค้าและหน้าร้าน (Shopfronts)

หน้าร้านเป็นพื้นที่สื่อสารตัวตนของแบรนด์ กระจกใสช่วยให้ลูกค้ามองเห็นสินค้าและบรรยากาศภายใน ส่วนกระจกตกแต่งหรือกระจกพิมพ์ลวดลายช่วยเพิ่มความแตกต่างให้แต่ละร้านได้ การเลือกใช้ต้องคำนึงถึงแรงกระแทก การออกแบบประตู อุปกรณ์ยึดกระจก และการดูแลรักษาในบริเวณที่มีคนเดินผ่านจำนวนมาก

ผนังตกแต่งภายในและพื้นที่ส่วนกลาง

โถงต้อนรับ ทางเดิน และจุดพักคอยสามารถใช้กระจกเคลือบสีหรือกระจกพิมพ์ลวดลายเพื่อสร้างจุดเด่นและเชื่อมโยงการตกแต่งกับแนวคิดของโครงการ ควรดูสีของวัสดุรอบข้าง แสงที่ตกกระทบ และภาพสะท้อนจากพื้นที่โดยรอบ เพื่อให้ผลลัพธ์เป็นไปตามบรรยากาศที่ต้องการ

ราวกันตกและราวบันได

ราวกระจกช่วยรักษามุมมองให้เปิดโล่งและทำให้พื้นที่ส่วนกลางดูกลมกลืนต่อเนื่อง แต่เป็นส่วนประกอบที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยโดยตรง จึงต้องกำหนดชนิดและโครงสร้างกระจก ระบบยึดติด และพฤติกรรมหลังการแตกให้สอดคล้องกับข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง

4. กระจกประหยัดพลังงาน: เรื่องสำคัญของห้างสรรพสินค้ายุคใหม่

ห้างสรรพสินค้ามักมีพื้นที่ปรับอากาศขนาดใหญ่และเปิดให้บริการต่อเนื่องหลายชั่วโมง การควบคุมความร้อนที่ผ่านเข้ามาทางเปลือกอาคารจึงเป็นส่วนหนึ่งของการวางแผนพลังงาน กระจกที่เหมาะสมช่วยให้โครงการรับแสงธรรมชาติได้ พร้อมจัดการความร้อนจากแสงอาทิตย์อย่างสมดุล และอาจช่วยลดภาระระบบปรับอากาศเมื่อออกแบบร่วมกับองค์ประกอบอื่นของอาคารอย่างเหมาะสม

ค่าทางเทคนิคที่ควรรู้ก่อนเลือกกระจก ได้แก่

• U-value: ค่าการถ่ายเทความร้อนผ่านระบบกระจก โดยทั่วไปค่ายิ่งต่ำยิ่งช่วยลดการถ่ายเทความร้อนจากความแตกต่างของอุณหภูมิ
• SHGC (Solar Heat Gain Coefficient): ค่าสัมประสิทธิ์การรับความร้อนจากแสงอาทิตย์ โดยทั่วไปค่ายิ่งต่ำยิ่งช่วยจำกัดความร้อนจากแสงแดดที่เข้าสู่ภายใน
• VLT (Visible Light Transmittance): ค่าการส่งผ่านแสงที่ตามองเห็น ใช้ประเมินปริมาณแสงธรรมชาติที่ผ่านกระจก
• ทิศทางและสภาพแวดล้อม: กระจกแต่ละด้านของอาคารอาจต้องการสมรรถนะต่างกัน ขึ้นอยู่กับทิศทางแดด เงาบังแดด และสภาพแวดล้อมโดยรอบ
• ระบบฟาซาดโดยรวม: ประสิทธิภาพไม่ได้ขึ้นอยู่กับกระจกอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงกรอบ รอยต่อ ฉนวน การติดตั้ง และการออกแบบระบบอาคาร

สำหรับโครงการในประเทศไทย ควรตรวจสอบข้อกำหนดด้านการอนุรักษ์พลังงานที่มีผลบังคับใช้กับอาคารประเภทนั้น ๆ รวมถึงค่า OTTV และ RTTV ตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง การเลือกสเปกจึงควรพิจารณาร่วมกับผู้ออกแบบและวิศวกร ไม่ควรใช้ค่ากระจกเพียงค่าเดียวเป็นตัวตัดสิน

 

5. เลือกกระจกให้เหมาะตั้งแต่ต้น เพื่อผลลัพธ์ที่ดีในระยะยาว

การเลือกกระจกสำหรับห้างสรรพสินค้าไม่ใช่เพียงการเลือกวัสดุให้เข้ากับภาพเรนเดอร์ แต่เป็นการตัดสินใจที่ส่งผลต่อภาพลักษณ์ ประสบการณ์ของผู้ใช้งาน ความปลอดภัย และประสิทธิภาพของอาคารในระยะยาว

กระจกเทมเปอร์และกระจกลามิเนตตอบโจทย์ด้านความปลอดภัยในรูปแบบที่ต่างกัน IGU ช่วยสนับสนุนการควบคุมความร้อนของเปลือกอาคาร ขณะที่กระจกเคลือบสีและกระจกพิมพ์ลวดลายช่วยเติมเอกลักษณ์ให้พื้นที่ แต่ละประเภทจึงควรถูกเลือกตามตำแหน่งติดตั้งและข้อกำหนดเฉพาะของงาน

การปรึกษาผู้ผลิตกระจกตั้งแต่ช่วงพัฒนาแบบช่วยให้ทีมโครงการพิจารณาคุณสมบัติของวัสดุ ขนาดผลิตได้ รายละเอียดการติดตั้ง และข้อจำกัดทางเทคนิคได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ ลดโอกาสต้องปรับแบบในภายหลัง และช่วยให้แนวคิดการออกแบบเดินหน้าไปพร้อมกับความเป็นไปได้ในการก่อสร้าง

TYK Glass สนับสนุนงานกระจกสถาปัตยกรรมทั้งภายนอกและภายใน ด้วยโซลูชันกระจกที่ตอบโจทย์ทั้งด้านการออกแบบและการใช้งานจริง สำหรับโครงการห้างสรรพสินค้าและพื้นที่เชิงพาณิชย์ ทีมงานสามารถร่วมพิจารณาประเภทกระจกและแนวทางเลือกใช้ให้เหมาะกับลักษณะพื้นที่และความต้องการของแต่ละโครงการ